Ölüme Bağlı Tasarruflar Çeşitleri Çankırı

Ölüme bağlı tasarruflar, miras bırakanın sağlığında yapmış olduğu işlemlerdir. Ancak miras bırakanın yapmış olduğu Ölüme bağlı tasarruflar, ölümünden sonra sonuç doğuracaktır.

Ölüme Bağlı Tasarruf Şekilleri:

  • Vasiyetname,
  • Miras Sözleşmesi.

Vasiyetname, miras bırakanın yaptığı tek taraflı bir hukuki işlem iken miras sözleşmesinde iki taraf vardır. Miras bırakan kişi, mirasçıların saklı paylarını ihlal etmemek kaydıyla malvarlığının kalan kısmı için ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Aksi halde saklı pay mirasçıları dava açarak haklarını talep edebilir.

Vasiyetname Nedir?

Miras bırakan kişinin son arzu ve isteklerini açıkladığı bu şekilde miras paylaşımı ile ilgili esasları da belirleyebildiği yazılı yahu sözlü beyanlardır. Vasiyetname miras bırakanının ölümünden sonra açılır ve sonuç doğurur. 15 yaşını tamamlamış ve ayırt etme gücü olan herkes vasiyetname yapabilir. Vasiyetname 3 şekilde yapılabilir:

  • Resmi Vasiyetname: Resmi vasiyetname, resmi bir memur ve tanıklar önünde yapılır. Hazırlanması daha zor, masraflı ancak geçerliliği garanti olan bir vasiyetnamedir. Resmi vasiyetnameyi yapacak olan kişiler belirli bir yaşın üzerinde ise sağlık raporu alınmalıdır. Resmi vasiyetname düzenleme yetkisi Sulh hakimi, konsolosluklar, bu işle yetkilendirilmiş diğer mahkemeler ve noterler  tarafından düzenlenebilir. Resmi vasiyetname, resmi memur önünde 2 tanıkla düzenlenmektedir.
  • El Yazılı Vasiyetname: El yazılı vasiyetnamede miras bırakan, vasiyetnameyi kendi eliyle yazmalıdır. Yine tarihi ve imzayı kendisi atmalıdır. Eğer vasiyetnameyi bir mektup zarfının içine koyacaksa mektubunda imzalanması gerekir. Vasiyetname birden fazla sayfadan oluşuyorsa ve aralarında bağlantı yoksa örneği farklı zamanlarda yazılması gibi bu halde her sayfanın altı imzalanmalıdır. Aynı zamanda sayfalar altına numaralandırma yapmakta vasiyetnamenin geçerli olması için garanti altına alınmış olur.
  • Sözlü Vasiyetname: Miras bırakan kişinin yakın ölüm tehlikesi, hastalık, savaş, ulaşımın kesilmesi gibi resmi yahut el yazılı vasiyetnamenin yapılmasını olanaksız olduğu hallerde sözlü vasiyetname yapılır. Miras bırakan kişi son istek ve arzularını 2 tanığa anlatır ve bunları yazmalarını ister. Vasiyetname tarih belirtilerek yazılmalı ve 2 tanığın imzası da bulunmalıdır. Daha sonra vasiyetname Sulh Asliye Hakimine verilir. Sulh hakimine vasiyeti ehil gördüklerini, miras bırakanın olağanüstü halde bulunduğu için kendilerine son arzularını anlattığını hakime beyan etmelidirler.

Miras Sözleşmesi

Miras sözleşmesi, resmi vasiyetname şekline uyularak yapılır. Miras bırakan ve diğer taraf aynı anda resmi memura iradelerini bildirirler. Sözleşme resmi memur ve 2 tanığın önünde imzalanır. Miras sözleşmesi yapacak kişinin ergin ve  ayırt etme gücüne sahip olması, kısıtlı olmaması gerekir.

Miras sözleşmesi ile mirasçı atanabilir, belirli mal bırakılabilir yahut miras sözleşmesi ile karşılıklı bir kazanım belirlenebilir.

Miras sözleşmesi yapılırken, mirasçıların saklı payı zedelenmemelidir. Dolayısıyla saklı payın zedelenmediği kısım için serbestçe tasarrufta bulunulabilir.

Miras sözleşmesi mirastan feragat şeklinde yapılabilir. Miras bırakan, mirastan feragat etmesini istediği mirasçısına ivazlı veya ivazsız olarak mirasçılığına son verebilir. Tabi ki mirasçının bu durumu kabul etmesi gerekir. Mirastan feragat eden kişi miras hakkını kaybeder.

  • Mirastan feragat sözleşmesi ivazlı olarak yapılmışsa; feragat eden kişinin altsoyu da mirastan pay alamaz. Tabi ki aksini de kararlaştırabilirler.
  • Mirastan feragat sözleşmesi ivazsız olarak da yapılabilir. Mirastan feragat sözleşmesi ivazsız olarak yapılmışsa; feragat edenin alt soyu mirasçı kalmaya devam eder.

Ölüme Bağlı Tasarruf Çeşitleri:

  • Mirasçı atama
  • Yedek mirasçı atama,
  • Belirli mal bırakma,
  • Artmirasçı atama,
  • Vakıf
  • Miras Sözleşmesi

Miras bırakan ölüme bağlı tasarrufunu belirli şart ve yükümlülüklere bağlayabilir. (TMK 515) Ancak bu koşul ve yüklemeler hukuka ve ahlaka aykırı olamaz. Yahut başkalarını rahatsız edici şekilde de olamaz. Bu halde olan koşul ve yüklemeler hiç yazılmamış sayılır. Bu koşun yerine getirilmemesi halinde mirasın alınmasına engel olmaz.

Mirasçı Atama

TMK 516’ya göre, miras bırakan mirasının tamamı yahut belirli bir oranı için bir veya birden çok kişiyi mirasçı olarak atayabilir. Buna göre miras bırakan, kendi özgür iradesi ile mirasçı ayabilecektir. Atanmış olan mirasçı, yasal mirasçı ile aynı olacaktır. Atanmış mirasçıda, diğer yasal mirasçılar gibi miras bırakanın tüm hak ve borçlarından sorumlu olur.

Yedek Mirasçı Atama

Miras bırakanın atmış olduğu mirasçının yahut belirli mal bıraktığı kişinin; miras bırakandan önce ölmüş olması veya mirası reddetmesi gibi hallerde yerine geçmesi için yedek mirasçı atanabilir. Tek bir kişi atanabileceği gibi birden fazla kişide atanabilir.

Belirli Mal Bırakma 

Ölüme Bağlı Tasarruflar Çeşitleri

Miras bırakan bir kişiyi mirasçı olarak atamadan malvarlığından belirli bir mal bırakabilir. Miras bırakan kişinin bir kişiyi mirasçı atamadan o kişiye bir takım kazanımlarda bulunmasıdır. Bir malın mülkiyeti yahut bir intifa hakkının kazanılması, tereke değeri üzerindeki bir edimin yerine getirilmesi veya bir kişinin borçtan kurtarılması şeklinde mirasçılara veya belirli mal bıraktığı kişilere yükümlülük verebilir.

Bırakılan belirli mal eğer miras bırakanın terekesinde yoksa; ölüme bağlı tasarrufu yerine getirmekle yükümlü olanlar bu borçtan kurtulurlar. Yani yerine getirmek zorunda kalmazlar.

Yasal yahut atanmış mirasçı, mirası reddetmiş dahi olsa miras bırakanın lehine kazandırmada bulunduğu kişi bu kazanımın yerine getirilmesini isteyebilir. Tabi ki miras bırakanın, bir kişi lehine kazandırdığı bu kazanım saklı pay mirasçılarının paylarını zedeliyorsa; mirasçılar tenkis davası açabilir.

Art Mirasçı Atama

Miras bırakan sıralı olarak birden fazla mirasçı atayabilir. Bu halde ön mirasçının ölümü ile art mirasçıya, miras geçebilir. Yahut miras bırakan ön mirasçı tarafından, mirası art mirasçıya devretmesini isteyebilir. Bu devir süreye bağlanabilir.

Miras bırakan mirasın art mirasçıya nasıl geçeceğine ilişkin bir şart belirlememişse; ön mirasçının ölümü ile miras art mirasçıya geçer. Miras art mirasçıya geçemiyorsa; ön mirasçıda kalır. Ön mirasçıda ölmüşse ön mirasçının mirasçılarına kesin olarak kalır.

Ön mirasçı, mirası art mirasçıya geçiremeden ölmesi halinde; ön mirasçının mirasçıları teminat göstererek mirası alabilirler. Ancak bu halde de ön mirasçının mirasçıları da mirası art mirasçıya geçirmekle yükümlüdürler. Ancak art mirasçıya mirasın geçme ihtimali yoksa miras tamamen ön mirasçılara geçer.

Vakıf

Miras bırakan, saklı pay mirasçılarının paylarını zedelememek koşuluyla ölümünden sonra vakıf kurulmasını isteyebilir. Miras bırakanın ölümünden sonra vakfın kurulumu için sicile tescili gerçekleşmelidir. İlgililer yahut vasiyetnameyi açan sulh ceza hakiminin bildirimi ile Vakıflar Genel Müdürlüğüne bizzat bildirim yapılır. Vakıflar Genel Müdürlüğü Asliye Hukuk Mahkemesine re’sen başvuru yapar. Bu halde vakıf tüzelkişiliğine kazanmasıyla birlikte kurulmuş olur.

Ölüme Bağlı Tasarruflar Çeşitleri Çankırı

Stajyer Av. Merve ÇATAR

Makale Yazarlığı İçin

Avukat veya akademisyenler hukuk makalelerini özgeçmişleri ile birlikte yayımlanmak üzere asalhukukdanismanlik@gmail.com adresine gönderebilirler.