9g Madde Nedir?
9. Madde G Bendi Nedir? (Kamu Düzeni, Kamu Güvenliği ve Kamu Sağlığı Nedeniyle Çalışma İzni Reddi)
Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 9. maddesinin (g) bendi, yabancıların çalışma izni başvurularının reddedilmesine yol açan en önemli düzenlemelerden biridir. Bu hükme göre;
Milli güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından Türkiye’de çalışmasında sakınca görülen yabancıların çalışma izni başvuruları reddedilir.
Bu bent, idareye yabancının Türkiye’de çalışmasının kamu yararına aykırı olup olmadığı konusunda geniş bir değerlendirme alanı tanımaktadır. Ancak bu yetki sınırsız değildir ve yargı denetimine tabidir.
9G Kodu Ne Anlama Gelir?
Uygulamada 9. madde g bendi, çoğu zaman “9G” olarak adlandırılmaktadır. 9G;
- Yabancının Türkiye’de çalışmasının risk oluşturduğu,
- Kamu düzeni veya kamu sağlığı bakımından sakınca bulunduğu,
- Çalışma izninin verilmesinin kamu yararı ile bağdaşmadığı
kanaatine varılması hâlinde uygulanır.
Bu değerlendirme yapılırken İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve güvenlik birimlerinden gelen görüşler dikkate alınabilir.
9. Madde G Bendi Hangi Durumlarda Uygulanır?
1. Kamu Sağlığı Nedeniyle Çalışma İzni Reddi
9G’nin en somut uygulama alanlarından biri kamu sağlığıdır.
Örneğin;
- Bulaşıcı ve salgın hastalık taşıdığı tespit edilen,
- Çalışma ortamında başkalarının sağlığını ciddi biçimde tehlikeye düşüren,
- Tedavi sürecinde olduğu hâlde çalışmasında sakınca görülen
yabancılar hakkında 9. madde g bendi uygulanabilir.
Bu durumda yabancının kişisel durumu ile toplum sağlığı arasında denge kurulması gerekir. Her hastalık otomatik ret sebebi değildir; somut risk aranır.
2. Kamu Düzeni ve Kamu Güvenliği
Aşağıdaki hâller 9G kapsamında değerlendirilebilir:
- Yabancının kamu düzenini bozabilecek faaliyetlerde bulunması
- Şiddet, suç veya toplumsal huzuru tehdit eden olaylarla ilişkilendirilmesi
- Güvenlik birimlerince olumsuz değerlendirme yapılması
Ancak Danıştay içtihadına göre, soyut ve gerekçesiz güvenlik değerlendirmeleri tek başına yeterli değildir.
3. Milli Güvenlik Gerekçesi
Milli güvenlik gerekçesiyle yapılan değerlendirmeler, çoğu zaman gizli nitelik taşır. Ancak bu durum, idari işlemin tamamen denetim dışı kalacağı anlamına gelmez. İşlemin ölçülü, gerekli ve orantılı olması zorunludur.
9G ile 9F Arasındaki Fark
| 9F Bendi | 9G Bendi |
|---|---|
| İçişleri Bakanlığı bildirimi esas alınır | Yabancının çalışmasında sakınca değerlendirilir |
| Bağlı yetki vardır | Takdir yetkisi ağırlıktadır |
| Otomatik ret söz konusudur | Somut olay değerlendirmesi yapılır |
Bu nedenle 9G kararları, dava yoluyla daha sık iptal edilebilmektedir.
9G Nedeniyle Verilen Çalışma İzni Ret Kararına Karşı Dava
- madde g bendi uyarınca verilen çalışma izni ret kararları kesin değildir.
İptal Davası
İdare mahkemesinde açılacak iptal davasında özellikle şu hususlar ileri sürülür:
- Kamu düzeni veya kamu sağlığı gerekçesinin somutlaştırılmaması
- Ret kararının ölçülülük ilkesine aykırı olması
- Yabancının bireysel durumu dikkate alınmadan genel değerlendirme yapılması
- Çalışma hakkına orantısız müdahale
Mahkemeler, gerekçesiz veya soyut değerlendirmelere dayanan 9G retlerini sıklıkla iptal etmektedir.
Yürütmenin Durdurulması
Uygun şartların varlığı hâlinde yürütmenin durdurulması kararı alınarak yabancının geçici olarak çalışma izni başvurusu yapabilmesinin önü açılabilir.
9G Nasıl Kaldırılır?
9G kaydının kaldırılması, dosya bazlı hukuki çalışma gerektirir.
- Ret kararının ve dayanak belgelerin incelenmesi
- Kamu düzeni / sağlık iddiasının gerçekliğinin değerlendirilmesi
- İdari ve yargısal başvuruların yapılması
Amaç yalnızca ret kararının iptali değil, yabancının Türkiye’de yasal ve fiili olarak çalışabilmesinin sağlanmasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
9G nedir?
9G, kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı nedeniyle çalışma izni reddi anlamına gelir.
Bulaşıcı hastalık varsa çalışma izni kesin reddedilir mi?
Hayır. Somut risk ve ölçülülük değerlendirmesi yapılır.
9G süresiz midir?
Hayır. Ancak kaldırılmadıkça fiilen devam eder.
9G’ye karşı dava açılabilir mi?
Evet, idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Avukatla başvurmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir ancak 9G dosyaları teknik değerlendirme gerektirir.
Sonuç
Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 9. maddesinin (g) bendi, kamu yararını korumayı amaçlayan ancak keyfi uygulanması hâlinde ağır hak kayıplarına yol açabilen bir düzenlemedir. Bu nedenle 9G kapsamında verilen çalışma izni ret kararlarının hukuka uygunluğu mutlaka yargısal denetime taşınmalıdır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Somut olaylar için yabancılar hukuku alanında uzman bir avukata danışılması tavsiye edilir.
