Hukuki Özet (Hızlı Cevap): Çek iptali ve ödeme yasağı davası (TTK m. 757-765), lehtar veya meşru hamilin elindeyken kaybolan, çalınan, yırtılan veya iradesi dışında elinden çıkan kıymetli evrak niteliğindeki çekin iptali için Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan hasımsız davadır. Mahkemece muhatap bankaya derhal “ödemeden men (ödeme yasağı)” ihtiyati tedbir kararı bildirilir ve Ticaret Sicil Gazetesi’nde en az 3 ay süreli 3 kez ilan yaptırılır. Çek bulunamazsa iptaline karar verilir.
Çekin Zayi Olması Halinde Atılması Gereken Adımlar
Kambiyo senetlerinde mülkiyet ve talep hakkı senede bağlı olduğundan, çek zayi olduğunda hamilin hak kaybına uğramaması için şu adımlar derhal izlenmelidir:
- Asliye Ticaret Mahkemesine Başvuru: Çekin zayi olduğunu öğrenen lehtar veya yetkili hamil ödeme yeri veya yerleşim yeri Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açar.
- Ödeme Yasağı Kararı (TTK m. 757): Mahkeme çek bedelinin kötüniyetli 3. kişilere ödenmesini engellemek için bankaya ödeme yasağı müzekkeresi yazar.
- Ticaret Sicil Gazetesi İlanları: Çeki elinde bulunduranın mahkemeye sunması için en az 3 ay süreli ilanlar verilir.
- Çekin İptali Kararı: İlan süresince çek ortaya çıkmazsa mahkeme çekin iptaline karar verir; bu ilam ile hamil alacağını borçludan doğrudan tahsil edebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Keşideci (çeki düzenleyen) çek iptali davası açabilir mi?
Kural olarak TTK m. 757 uyarınca çek iptali davasını yalnızca çeki elinde bulundururken zayi eden hamil açabilir; keşideci çek iptali davası açamaz, ancak muhatap bankaya ödemeden men talimatı verebilir.
Çek iptali davası ne kadar sürer?
Yasal ilan süreleri (en az 3 ay) ve mahkemenin araştırma süreci dahil ortalama 5 ila 8 ay içinde çek iptali kararı verilmektedir.
