Hukuki Özet (Hızlı Cevap): Güveni kötüye kullanma suçu (TCK m. 155), zilyetliği kendisine devredilmiş olan bir mal üzerinde, devir amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkar eden kişinin fiilidir. Temel hali 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezası olup şikayete (6 ay) ve uzlaştırmaya tabidir. Suçun meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisi nedeniyle (örneğin muhasebeci, şirket müdürü, kurye, emanetçi tarafından) işlenmesi halinde 1 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası öngörülür ve re’sen soruşturulur.
Basit ve Nitelikli Haller Arasındaki Fark (TCK m. 155/1 ve 155/2)
- Basit Güveni Kötüye Kullanma (m. 155/1): Malın arkadaşlık, hatır veya kira sözleşmesi gibi adi bir ilişkiyle teslim edilip geri verilmemesi halidir. Şikayet süresi 6 aydır ve zorunlu uzlaştırmaya tabidir.
- Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma (m. 155/2): Şirket çalışanının şirket parasını veya mallarını zimmetine geçirmesi, avukatın müvekkil parasını uhdesinde tutması veya galericiye satılması için bırakılan aracın parasına el konulması halidir. Şikayete bağlı değildir, kamu davası açılır.
Dolandırıcılık ve Hırsızlık Suçlarından Ayrımı
Güveni kötüye kullanma suçunda fail malı baştan hile veya gizlilikle elde etmez; mal faile mağdurun rızasıyla bizzat teslim edilmiştir. Failin suç kastı teslimden sonra, malı iade etmeme veya satma anında doğar.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Kiralık aracın geri verilmemesi hangi suçu oluşturur?
Rent a car firmasından kiralanan aracın süresi dolmasına rağmen teslim edilmemesi TCK m. 155/1 kapsamında güveni kötüye kullanma suçunu oluşturur.
Zararın ödenmesi cezayı düşürür mü?
Evet. TCK m. 168 uyarınca soruşturma aşamasında mağdurun zararı tamamen giderilirse 2/3’e kadar; dava aşamasında giderilirse 1/2’ye kadar etkin pişmanlık indirimi uygulanır.
