Hukuki Özet (Hızlı Cevap): Boşanmada çocuğun velayeti (TMK m. 336), mahkemece anne ve babanın ekonomik durumundan ziyade “çocuğun üstün yararı”, pedagojik gelişimi, alıştığı sosyal çevre ve kardeşlerin ayrılmaması ilkesi esas alınarak belirlenir. İcra İflas Kanunu’ndaki çocuk teslimi icrası kaldırılarak Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri (ADM) bünyesinde uzman psikologlar eşliğinde ücretsiz çocuk teslimi sistemi getirilmiştir. Çocuğu teslim etmeyen ebeveyne 3 aya kadar disiplin hapsi verilebilir.
Velayet Davasında Mahkemenin Aradığı Temel Kriterler
Aile Mahkemesi hâkimi velayeti tayin ederken uzman sosyal çalışmacı ve psikolog heyeti marifetiyle Sosyal İnceleme Raporu (SİR) aldırır:
- Anne Bakımına Muhtaç Yaş Grubu (0–3 ve 0–6 yaş): Çocuğun anne bakımına muhtaç olduğu bebeklik ve erken çocukluk döneminde anne aleyhine ağır bir ahlaki veya psikiyatrik engel bulunmadıkça velayet kural olarak anneye verilir.
- İdrak Çağındaki Çocuğun Dinlenmesi (8 yaş ve üzeri): Yargıtay ve AİHM kararları doğrultusunda idrak çağındaki çocuk mahkemece uzman huzurunda bizzat dinlenir ve tercihi dikkate alınır.
- Velayetin Değiştirilmesi Davası (TMK m. 183): Velayet kendisine verilen ebeveynin çocuğun diğer ebeveynle görüşmesini engellemesi, bakımı ihmal etmesi veya ahlaken kötü yaşam sürmesi halinde velayetin değiştirilmesi davası açılır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Velayeti alan anne çocuğu babaya göstermezse ne yapılır?
Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurularak çocuk teslimi talep edilir; teslim emrine uymayan ebeveyne İİK m. 341 uyarınca 3 aya kadar disiplin hapsi verilir ve bu durum velayetin değiştirilmesi sebebi sayılır.
Velayet davasında çocuğun fikri sorulur mu?
Evet. 8 yaş ve üzerindeki idrak çağındaki çocuklar uzman pedagog eşliğinde dinlenir ve görüşleri kararda önemli rol oynar.
